मुख्य सामग्री पर जाएँ

विलोम और पर्यायवाची

Vilom shabdParyayvachi shabdOpposite words20 विलोम शब्द50 विलोम शब्द10 विलोम शब्द10 पर्यायवाची शब्द20 पर्यायवाची शब्द100 विलोम शब्द100 पर्यायवाची शब्द50 पर्यायवाची शब्द

मुहावरे और लोकोक्तियाँ

Muhavare practiceMuhavare aur lokoktiLokoktiपैर पर मुहावरेकान पर मुहावरेनाक पर मुहावरेआँख पर मुहावरेहाथ पर मुहावरेMuhavare10 मुहावरे20 मुहावरे50 मुहावरे100 मुहावरे

वर्णमाला

Hindi VarnamalaSwarVyanjanMatraBarakhadi in EnglishBarakhadi

शब्द और व्याकरण

Vikari avikari shabdVyaktivachak sangyaJativachak sangyaBhavvachak sangyaSamuhvachak sangyaDravyavachak sangyaSangyaKriya VisheshanSarvanamik VisheshanGunvachak VisheshanVisheshanPurushvachak sarvanamSarvanamSakarmak KriyaAkarmak KriyaPrernarthak KriyaKriyaKaalUpsargPratyayVachyaVakya ke bhedVachanLingKarak

संधि

Dirgh sandhiGun sandhiVriddhi sandhiYan sandhiAyadi sandhiSwar sandhiVyanjan sandhiVisarg sandhiSandhi

समास

Tatpurush samasKarmadharay samasDvigu samasDvandva samasBahuvrihi samasAvyayibhav samasSamas

अलंकार, रस, छंद

Anupras alankarYamak alankarShlesh alankarUpma alankarRupak alankarUtpreksha alankarAtishyokti alankarManvikaran alankarBhrantiman alankarSandeh alankarAlankarShringar rasHasya rasKarun rasRaudra rasVeer rasBhayanak rasVibhats rasAdbhut rasShant rasVatsalya rasBhakti rasRasDohaChhand

नाक पर मुहावरे (Naak Par Muhavare)

नाक पर मुहावरे: नाक में दम करना, नाक कटना, नाक रखना

  • मुहावरे और लोकोक्तियाँ
  • अपडेट: 11 Oct 2026

Naak Par Muhavare: नाक से जुड़े मुहावरे हिंदी में सबसे ज़्यादा प्रयोग होते हैं, जैसे नाक में दम करना, नाक कटना, नाक रखना। यहाँ नाक पर 16 मुहावरे उनके अर्थ और वाक्य प्रयोग के साथ दिए गए हैं।

नाक पर मुहावरे: अर्थ सहित

क्रममुहावराअर्थ
1नाक में दम करनाबहुत परेशान करना
2नाक कटनाइज़्ज़त जाना, बदनामी होना
3नाक रखनाइज़्ज़त बचाना
4नाक-भौं सिकोड़नानापसंदगी दिखाना
5नाक का बाल होनाबहुत प्रिय और विश्वासपात्र होना
6नाक रगड़नागिड़गिड़ाकर विनती करना
7नाक ऊँची होनासम्मान बढ़ना
8नाक का सवाल होनाइज़्ज़त का प्रश्न होना
9नाकों चने चबवानाबहुत परेशान करना, कड़ा मुकाबला कराना
10नाक पर गुस्सा रहनाबात बात पर क्रोध आना
11नाक में नकेल डालनावश में करना
12नाक की सीध में चलनाबिना मुड़े सीधे आगे चलते जाना
13नाक नीची होनाअपमानित होना
14नाक कटानाबदनामी करवाना
15नाक से लकीरें खींचनागिड़गिड़ाकर क्षमा माँगना
16नाक पर मक्खी न बैठने देनाबहुत स्वाभिमानी होना, किसी का ज़रा भी एहसान न लेना

वाक्य प्रयोग

  1. नाक में दम करना: शरारती बंदरों ने पूरे मोहल्ले की नाक में दम कर रखा है।
  2. नाक कटना: परीक्षा में नकल करते पकड़े जाने पर उसकी नाक कट गई।
  3. नाक रखना: अंतिम गेंद पर चौका मारकर सुनील ने टीम की नाक रख ली।
  4. नाक-भौं सिकोड़ना: करेले की सब्ज़ी देखकर बच्चे नाक-भौं सिकोड़ने लगे।
  5. नाक का बाल होना: मोहन अपने मालिक की नाक का बाल बना हुआ है।
  6. नाक रगड़ना: उसने बहुत नाक रगड़ी, फिर भी दुकानदार ने उधार नहीं दिया।
  7. नाक ऊँची होना: बेटी के डॉक्टर बनने से पूरे परिवार की नाक ऊँची हो गई।
  8. नाक का सवाल होना: यह मैच जीतना हमारे विद्यालय के लिए नाक का सवाल है।
  9. नाकों चने चबवाना: छोटी सी टीम ने बड़ी टीम को नाकों चने चबवा दिए।
  10. नाक पर गुस्सा रहना: हमारे पड़ोसी की नाक पर हमेशा गुस्सा रहता है।
  11. नाक में नकेल डालना: नए प्रधानाचार्य ने शरारती छात्रों की नाक में नकेल डाल दी।
  12. नाक की सीध में चलना: नाक की सीध में चलते जाओ, डाकघर सामने मिलेगा।
  13. नाक नीची होना: चोरी की बात फैलने से पूरे परिवार की नाक नीची हो गई।
  14. नाक कटाना: सड़क पर झगड़ा करके तुमने पूरे परिवार की नाक कटा दी।
  15. नाक से लकीरें खींचना: पकड़े जाने पर चोर ने नाक से लकीरें खींचकर माफ़ी माँगी।
  16. नाक पर मक्खी न बैठने देना: दादाजी नाक पर मक्खी नहीं बैठने देते, वे किसी से उधार नहीं लेते।

नाक वाले मुहावरे क्यों इतने हैं

शरीर के अंग रोज़ की भाषा का हिस्सा हैं, इसलिए उनसे बने मुहावरे भाव को जल्दी और असरदार ढंग से कह देते हैं। नाक से जुड़े मुहावरों में भी शब्दों का सीधा अर्थ नहीं, उनका लाक्षणिक अर्थ लिया जाता है। वाक्य में ये काल और कर्ता के अनुसार रूप बदलते हैं।

दूसरे अंगों पर मुहावरे

अक्सर पूछे जाने वाले प्रश्न

नाक पर कौन कौन से मुहावरे हैं?

नाक में दम करना, नाक कटना, नाक रखना, नाक-भौं सिकोड़ना, नाक का बाल होना नाक से जुड़े प्रचलित मुहावरे हैं।

नाक में दम करना का अर्थ क्या है?

नाक में दम करना का अर्थ है बहुत परेशान करना।